
در اين مقاله، بر مبناي اسناد ايراني و يوناني موجود، نخست دودمان و خاندان آتوسا، دختر كورش بزرگ، و سپس نقش و جايگاه او در دربار هخامنشي و روابط و مناسبات او با شاهان بزرگ تحليل و بررسي گرديده و روايات و داستانهاي يونانيان دربارهي شخصيت و رفتار وي مورد ارزيابي قرار گرفته است. در ادامه، با اتكا به مجموعه شواهد ارائه گرديده، پيشنهاد شده است كه هُما، شهبانوي كياني، بازنمودي از شخصيت و يادوارههاي آتوسا، شهبانوي پارسي، در اساطير ايران است.